2 sonutan 1 ile 2 aras

Konu: Arkeolojik terimler szl

  1. #1
    Stalker - ait Kullanc Resmi (Avatar)
    Engellendi
    Durumu
    evrimd

    yelik tarihi
    Oct 2013
    Mesajlar
    197
    Tecrbe Puan
    0
    Rep puan
    Tecrbe
    71.246

    Arkeolojik terimler szl

    AKE : Osmanl mparatorluunun kuruluundan II.Mahmut dnemine kadar kullanlan gm parann add.

    AKROPOLS : lkada Yunanistan'da ve Anadolu'da yksek yerlerde kurulan, evresi salam surlarla kuatlm, iinde saray, tapnak ve askeri garnizon bulunan kent.

    ARKEOLOJ : (Eskinin Bilimi) Tarih ncesinden ve ilk adan kalma insan yaps, kk - byk her trl eseri bulup ortaya karan, onlar sanatsal ve tarihsel olarak inceleyen, tasnifleyen ve tarih bilmine yardmc olan bir bilimdir.

    ARIN : Eski bir uzunluk ls birimi olup, 68 cm. uzunluundadr. 1 Nisan 1931 tarihinde karlan bir yasa ile kullanmdan kaldrlm ve metrik sisteme geilmitir.

    BAKIRAI : Tun andan nce, Cilal Ta Devrinden sonrata ve seramiin yan sra alet ve avadanlk yapmnda bakrnda kullanld dnemdir. Tarihsel anlamda ilk olarak M.. 10.000 - M.. 7.000 yllar arasnda yaanmtr.

    ENC : Baslacak altn ve gm parann ayarn tutturan ve konrtol eden kiiye verilen addr.

    EYREK : Farsa ehar ( 4 ) ve Yek ( 1 ) kelimelerinden Trkeye gemi ve drtte bir anlamnda kullanlan terimdir.

    L AKE : Ayar tam olarak tutan ve yeni baslm, ypranmam para.

    DARPHANE : Madeni para, madalya ve mhrlerin basld yerdir.

    DARPHANE- AMRE : Osmanl Devlet darphanesinin resmiyetteki addr.

    DAVUD YILDIZI : (Mhr- Sleyman) Ters iki genden oluan yldz. Bu motif Osmanlnn ilk sikkelerinde ve son dnem banknotlarn filigranlarnda kullanlmtr.

    DEMR AI : nsanln geliim srecinde ara, gerek, silah ve aletlerle avadanlklarn yapmnda demirin kullanlddnemdir. Ergime derecesinin yksek olmas, biim verme ve artmann zor olmas nedeniyle en son balayan adr. M.. 2700 yllarndan kalma Smer mezarlarnda demirlere rastlanmasna ramen Demir a M.. 1200 yllarnda balatlr. Frigler demir kullanmn yaygnlatrmtr.

    DERBENT : ki da arasnda boaz zelliine sahip geit yeridir. Osmanl Devletinde bu zellie sahip yerlerde zellikle ticaret kervanlarnn gvenliini salamak amacyla buralara karakollar veya kaleler yapmtr.

    DERSAADET : stanbulun dier addr.

    DNAR : lk slam devletlerindeki altn paralara verilen addr. Latince "denarius" kelimesinden tretilmitir.

    DRHEM : Bir okkann drtyzde birine tekabul eden Arap-slam arlk l birimidir.

    DOLMEN : Tarih ncesi devirlerden Cilal Ta Devri'nde ok sk yaplan ve mezar olduu sanlan ta anttr. Bu ant iki tanesi karlkl dikili olan talarn zerine nc tan yerletirilmesi ile olumaktadr. Msr ve Roma' da ok grlr. Bu dikili talardan gnee gre yn bulmak iin de faydalanlrd.

    DUKA / DKA ALTINI : Osmal altnna edeer kymettedir. Venedik veya Floransa Altn da denmektedir.

    ELEKTRUM : Altnn %40 ve Gmn %60 orannda karm olan alamdr. lka'da Lidyallar (M.. 676-M.. 546) bu alamla M.. 640 ylnda gerek anlamda tarihin ilk parasn yaptlar. Bylece ticaretin gelimesini saladlar. Bu paralar bakla biiminde olup, eit arlkta ve eit deerdedirler.

    EPGRAFYA : Ta, metal ve seramik gibi kalc maddeler zerine, lka Yunan veya Latin dilleri ile yazlan yazlar inceleyen bilim daldr. Bu bilim dal paralar zerindeki yazlar ilgi alan dnda tutarken, almalarn Yeni a'a kadar olan (Bizans Devri Sonu) dnemiyle snrlandrmtr.

    ABAKUS: Stun balklarnn en stnde yeralan ta levhaya verilen ad.
    AEDILIS: Roma mpatorluu'nda kentin ekonomik ve polisiye ileriyle ilgilenen devlet memurlarna verilen ad.
    AGER PUBLICUS: Savalarda elde edilen kamu topraklarnn ad.
    AGONOTHETES: Eski Yunanistan'da yarmalarn dzenlenmesinden sorumlu yneticilere verilen ad.
    AGORA: Eski Yunanistan'da pazar yeri ya da antik kentin merkezine verilen ad.
    AKROPOL (Sitadel): Genellikle sur duvarlaryla evrili, bir saldr annda koruma amal kullanlabilen yukar ehir. Bu kelime genellikle Antik Yunan yerleimleri iin kullanlr. Ancak bu nitelikleri tayan dier yerleimler de bu terimle adlandrlabilir. Kentin dini ve idari binalar genellikle bu blmde yeralmaktadr. zellikle M.. V. yzyldan balayarak tamamen kutsal yaplara ayrlmtr.
    AKROTER: Alnln st kelerine yerletirilen oyma bezemeler ve heykelciklere verilen ad.
    ALINLIK: Tapnan n yz boyunca ve at dzeyinde yer alan ikizkenar gen biimli duvara verilen ad.
    ALLOGENLER: Eski Yunan kentlerinde yaayan ve klelerden daha fazla, fakat yurttalardan daha az haklara sahip olan kiilere verilen ad.
    ALTAR (Sunak): Tapnaklarda tanrlara adanan kurbanlarn kesildii yere verilen addr.
    AMPHIKTYONES: Komu kent devletlerinin biraraya gelmesiyle kurulmu bulunan dinsel birliklere verilen ad.
    ANALEMMA: Bir tiyatroda cavea'y iki yandan snrlayan istinat (=destek) duvarna verilen ad.
    ANDRONITIS: Hellen evlerinde erkekler iin ayrm blme verilen ad.
    ANTA: Bir tapnakta naos yan duvarlarnn ucunda yer alan pilastr'a verilen ad. Bir baka deyimle, tapnaklarn cella duvarlarnn iki yanndan ileriye doru uzanan kntlarn ucunda yeralan, drtgen planl ve bir yanndan duvara bitiik yarm stunun ad.
    AOIDAS: Hymnos'lar yaratan ve ark gibi okuyan rahiplere verilen ad.
    APELLA: Sparta'da Halk Meclisi'ne verilen ad.
    APSIS: Bir mekanda yarm daire eklinde yaplm blm
    AR: Hint-Avrupa dil ailesinin, Hint-ran kolunu konuan insanlara verilen ad. Bu terim bir btn olarak, M.S. XIX. yzyln sonlarnda, Hint Avrupa rk iin kullanlmaya balanmtr.
    AREOPAGOS: Eski Yunanistan'da Soylular-Aristokratlar Meclisine verilen ad.
    ARKAK DNEM: Eski Yunanistan'da M.. VII.-VI yzyllara denk gelen dneme verilen ad. Bu dnemde Marksistlerin 'Kleci Toplum' adn verdikleri ehir-devletler (=poleis) kurulmutur.
    ARKEOMETR: Fizik, kimya, biyoloji, botanik, zooloji ve jeofizik gibi bilimlerin, arkeolojik alanlarda gerekletirilen uygulamalarna verilen addr. rnein, metal buluntulardan alnan rneklerin elektron mikroskopla incelenerek yapm tekniklerinin aratrlmas, seramiklerin kesitlerinin alnp, kullanlan kilin yatann belirlenmesi, seramik kaplarda buluna mikroskopik miktardaki yemek kalntlarnn analiz edilip tanmlanmas arkeometri biliminin iidir. Organik buluntularn tarihlendirilmesi iin bavurulan 'Karbon 14' tarihleme yntemi de arkeometrinin en nemli uygulamalarndan biridir.
    ARKHITRAV (Bataban): Stunlarn zerindeki st yapnn en alt elemann oluturan yatay bloklara verilen ad. Bir baka deyimle, saakln kiri grevi yapan en st parasnn ad.
    ARKHON: M.. VIII.-VII. yzyllarda kent devletlerinde siyasal yaplanmann deimesi sonucu seimle ibana gelen yneticilere verilen ad. Daha sonralar bu isim (Arkhon ya da Arkhont olarak), Bizans mparatorluu'nda byk toprak sahibi aristokratlar iin kullanlmtr.
    ARTABE: Modii (modius=8,754 litre)'ye eit olan Perslerin, Yunanllarn ve Msrllarn kk deer farkllklaryla kullandklar bir kuru rn leine verilen ad.
    AUCTORITES: Latince'de 'saygnlk' anlamna gelen kelime.
    AYRIKAN DLLER: ince ve ngilizce gibi, greceli olarak az ekimi olan, fakat anlam aktarmak iin byk lde sentaksa (=szdizimi) ve szcklerin konumuna dayanan dillere verilen ad.
    BASILEUS: Kent devletlerinin ilk yllarnda Yunan krallarna verilen ad.

    BASTYON: Tun Devri ve Erken Demir a kalelerinde, sur duvarlarna belirli aralklarla yaplan gzetleme kulelerinin taban yapsna verilen ad. Bastiyon ve kurtinler, bir taraftan savunmay kolaylatrrken, dier yandan da surlarn, stndeki yksek yaplarn arlna dayanmasn salard.

    BELRTE: Hiyeroglif yazda, bir szcn sesini deil, anlamn belirleyen geye verilen ad.

    BEMA: Tiyatroda sahnenin nndeki platforma verilen ad.

    BNDRME KEMER (ng. Arch): Bir akln iki yanndaki talarn, birbirlerinin zerindeki her srada biraz daha ileriye kaydrlarak, sonunda birbirlerine dokunacak ekilde yaklatrlmalar sonucu oluturulmu kemere verilen ad. Bu kemerlerde taan yzeyler kesilip dzeltilirdi.

    BOIOTIA: Orta Yunanistan'da Tun a Dnemi'nde zenginlii ve gc ile nl blgeye verilen ad. En nemli kenti Thebai idi.

    BOULEUTERION: Eski Yunanistanda Senato binasna verilen ad. Ayn zamanda Boule'nin toplant yeri

    BUCELLARI: Roma mparatorluu'nda bucella (=asker maa) alan silahl birliklere verilen ad.

    BOULE: Kent devletlerinde danma meclisine verilen ad. Bu grevinin yansra, parasal konular,sava ve d siyaset sorunlaryla da uraan, Halk Meclisi'nde grlecek maddeleri hazrlayan etkin bir hkmet organyd. Demoslarn nfuslarna gre gsterdikleri belirli sayda aday arasndan seilen yelerden oluurdu.

    BULUNTU (ng. Find): Arkeolojik kazlardan elde edilen insan elinden kma (ng. Artifact) tanabilir eyalara verilen isimdir. Seramik paralar, heykeller, metal eyalar buluntulara rnektir.

    CAPUT MUNDI: Latince'de dnyann bakenti anlamna gelen szck.

    CARDO: Roma ehirciliinde, kentin orta yerinde decumanus ile kesien kuzey-gney caddesine verilen ad.

    CARTULARIUS: Kamuyu ilgilendiren anlama szleme benzeri belgeleri koruyan kilise grevlilerine verilen ad. Sonralar Papalk saraynda ve Bizans'ta yksek bir memurluk konumuna gelmitir.

    CAVEA: Bir tiyatroda izleyicilerin oturduu kademeli blme verilen ad. Genellikle yamalara yaslanan cavea'larn biimi, ilke olarak yarm yuvarlakt. Ancak M.. IV. yzyldan sonra, kimi tiyatrolarda cavea, tepeden analemma'ya doru geniletilerek elip biimini almtr. Cavea, topografik zelliklere gre deien, ancak genelde 26-27 derece olan bir a yapard. Dzlk alanlarda ise bu a 10 dereceye inerdi. Cavea eiminin araziye oran 1 / 2:26.6'dr.

    CELLA: Tapnan iinde tanr heykelinin korunduu kutsal blme verilen ad.

    CENOTAPHE: nl kiilerin ansna dikilmi fakat iine gm yaplmam bo mezar-antlara verilen ad.

    CENSOR: Roma'nn cumhuriyet olduu dnemde, nceleri yurttalarn daha sonralar ise senatrlerin listelerini dzenleyen devlet memurlarna verilen ad.

    CENTURIA: 'Patrici' ya da 'Pleb', her snftan insann servet dilimlerinin lt olarak alnarak be snfa ayrld toplumsal ve askeri rgtlenme birimlerine verilen ad.

    CENTURION: Bir centuria'ya, yani 100 kiilk ble komuta eden subaylara verilen ad.

    CIVITAS: Roma mparatorluu'nda duruma gre ehir ya da devlet anlamlarnda kullanlmtr.

    CIVITAS SENATUS: Roma mparatorluu'nda, kent snrlar iinde hukuken rgtlenmi zgr insanlar kuruluna verilen ad.

    CLIENT: Bir yurttan korumas altnda bulunup ona hizmet etme ykmllyle balanm, snt ya da yanama konumundaki insanlara verilen ad.

    COLON: Roma mparatorluu'nda kuramsal olarak zgr ama fiilen iledii topran kiracs durumundaki kyl snfna verilen ad. Roma mparatorluu'nda ve daha sonralar Bizans'ta (=Dou Roma mparatorluu) iftiler, 'bamsz kk mlk sahipleri', 'zgr kolonlar' ve 'sicilli kolonlar' (=coloni adscriptii) olmak zere e aylmt.

    COMES: Roma mparatorluu'nun son dnemlerinde imparatorun maiyetinden baz kiilere verilen ad. Daha sonralar bu nvan 'Kontluk'a dnmtr.

    COMITATENSES: Roma mparatorluu'nda bir sava alanndan dierine kolaylkla aktarlabilen seyyar birliklere verilen ad.

    COMITIA CENTURIATA: Roma'nn cumhuriyet olduu dnemde, sava ve bara karar vermek ve 'Imperium' yetkisine sahip konslleri semek de dahil olmak zere 'Comitia Curiata'nn tm yetkilerini elinde toplayan seici meclise verilen ad.

    COMITIA CURIATA: Roma'nn krallk olduu dnemde, yurttalarn curia'lar olarak katldklar, her curia'nn tek bir oy kulland, yasama yetkisiyle donatlm ve kral semekle grevli olan meclis.

    COMITIA TRIBUTA: Patrici ve Pleb yurttalardan oluan ve 'Consillium Plebis'in yerini alan meclis. Bu mecliste oylama, dier 'Comitia'larda olduu gibi gruplar halinde yaplyordu. 4' kentli 31'i kyl kkenli olan 35 kavmin her birinin tek bir oy hakk vard. Krsal kavimlere yalnzca toprak sahiplerinin kaydolabilmesinden tr, bu mecliste de arlk zengin snflarn elindeydi. M.. 287 ylnda 'Comitia Tribunata'nn kararlarnn senatrler tarafndan onaylanma zorunluluu kaldrlarak senatoyla eit bir konuma ve yasama erkine sahip olmasna karar verildi.

    CONCILLIUM PLEBIS: Roma'nn cumhuriyet olduu dnemde Pleb (=Halk) kurulu yada halk konseyine verilen ad. M.. 451 ylnda yasa karma yetkisini elde etmitir.

    CONSUL: Roma'nn cumhuriyet olduu dnemde, 'Comitiata Ceturiata' tarafndan bir yllna seilen ve 'Imperium' yetkisiyle donatlm iki magistratus'tan herbirine verilen ad. Bizans dneminde grevleriyle yetkisi son derece snrl bir hale gelmi, daha sonra nemini yitirerek yalnzca onursal bir nvan olarak kalmtr.

    CUNEUS: Bir tiyatroda cavea'nn merdivenlerle blnmesi sonucu ortaya kan gen biimli alanlardan herbirine verilen ad.

    CURIA: Latince kelime anlam 'kardeler topluluu'dur. Roma mparatorluu'nda yerel meclis anlamnda kullanld gibi, Roma'nn krallk dneminde de 'Populus Romanus'u oluturan kabilelerin blnd birliklere(=fratri) bu ad verilmitir.

    CURIALES: Civitas Senatus'ta, yaklak 100 dnm araziye sahip ve o civitas'n soylularn oluturan curia yelerine verilen ad. (Tekili, Curio)

    CURIATA: Roma'nn krallk olduu dnemde yurttalarn curia'lar olarak katldklar meclise verilen ad. rnein, Comitia Curiata Kral semekle ykml olan meclisti.

    EKML DLLER: Yunanca, Latince ve Almanca gibi, anlam aktarmak iin byk lde ekimlere ya da szck biiminin (morfoloji) deiimine dayanan dillere verilen ad.

    V YAZISI (ng.Cuneiform): Mezopotamya'da gelitirilen ve slak kile, iviye benzer ula bastrarak yazlan yaz sistemine verilen ad.

    OKKKTENCLK (ng. Poligenesis): zellikle insanlar ve dillerin bir ok kkene bal olduunu savunan inanca verilen ad. Tekkktencilik inancnn tersi
    DECUMANUS: Roma ehirciliinde, kentin orta yerinde cardo ile kesien dou-bat caddesine verilen ad.

    DECURIA: Roma'nn krallk dneminde curia'lar oluturan 10 kiilk gruplara verilen ad. Bu dnemde her boy iinde 10 decuria'lk 30 curia bulunurdu.

    DECURIONES: Roma'ya tabi kentlerin curia yelerinin oluturduu soylular snfna verilen ad.

    DESTLER: XVII. ve XVIII. yzylda formel din kurallarn reddeden ve Tanr'nn varlnn doadan yola klarak kantlanabileceini savunan bir grup dnre verilen ad. Hz. sa'nn tanrsallndan kuku duymalar onlar Ariusulua ve niteryanizm'e sevk etmitir.

    DEME: Yunanca 'demos' kelimesinden gelmektedir. Eski Yunanistan'da sitelerin, zellikle Atina'nn ynetim blgesine verilen bir add. Bizans mparatorluu dneminde ise, Constantinopolis'te ve dier byk kentlerde halkn tuttuu yar siyasi-yar askeri hiziplere bu ad verilirdi.

    DEMOKRATIA: Eski Yunanistan'da halk egemenliine verilen ad.

    DEMOTK: Dar anlamda Hiyeroglif'ten ve Hiyeratik'ten yretilen yazya verilen ad. Msr'da M.. VII. yzyldan itibaren kullanlmaya balanmtr. Terim, ayn dnemde kullanlan dili tanmlamak iin de kullanlr.

    DENDOKRONOLOJ: Bir aacn yan ve iinde yer ald ya da kullanld arkeolojik ortamn zamann belirlemek iin aa halkalarndan yararlanma yntemine verilen ad.

    DETERMNATF: Eski Uygarlklara ait yazlarn zm srasnda yararlanlan ve genellikle zlm ada ya da komu uygarlklarn dillerine ait snrlayc kelimeler.

    DIADOKH (Diadokhoi): skenderin lmnden sonra ona en yakn olan komutanlarna verilen ad.

    DIAZOMA: Eski Yunanistan'da tiyatrolarda cavea'y yatay olarak paralara ayran geitlere verilen ad.

    DIOECESE: Roma mparatoru Diocletianus zamannda, Roma topraklarnn ayrld byk eyaletler. Bunlar birleerek Praefectura'lar olutururdu.

    DKLTA (ng. Obelisk): zerine ekiller ya da yazlar oyulmu ve dikey olarak yerletirilmi ant-talara verilen ad.

    DOR DZEN: Yunanistan'daki tapnaklarda ok sk, Anadolu'da ise ender kullanlan mimari dzene verilen ad. Bu dzende stunlar dorudan taban dzlemine oturur ve stun kaidesi yoktur. Stun gvdesinde genellikle yirmi adet s yiv, keskin bir kenar oluturacak biimde birleir.

    DORLAR: Yunanistan'n kuzeybatsndan gelen Yunan kabilesine verilen ad. M.. XII. yzylda Gney Yunanistan'n byk bir blmn istila etmilerdir. En nl Dor devleti Isparta'yd.

    DROMOS: eitli kltrlerde, toprak altna ya da kayalara oyulmu oda-mezarlarn nlerine eklenmi kuyu biimli kk giri blmne verilen ad.

    DUX: Roma mparatorluu'nda, eyaletlerin askeri idaresini elinde bulunduran komutanlara verilen ad.

    EKHINUS: Dor Dzeni'nde abakus'un altnda kalan, dbkey kesitli silmeye verilen ad. on Dzeni'nde ise, baln volt'leri arasnda kalan bezemeli kesimdir.

    EKKLESIA: Siyasal haklara sahip yurttalar tarafndan kurulan Halk Meclisi'ne verilen ad. Bu meclis, devlet grevlilerini seer, yasa kartr, sava, bar ve anlama imzalanmas gibi konularda kararlar alrd.

    EKKLESIASTERION: Ekklesia'nn topland yere verilen ad.

    EKLEMEL (Eklentili) DLLER: Szcklerin kkenlerini etkilemeden, nek, sonek ya da ara ek katlmas. Bu terim, ekimli ya da ayrkan olmayan dilleri ifade eder. Eklemeli dillerin en tannmlar Altay dilleridir. Bu dillerin en nemli rnekleri Trke ve Moolca'dr. Fakat bu aileye Japonca ve Macarca gibi birbirinden ok uzak blgelerde konuulan diller de dahil edilebilir. (Osmanlca=ltisaki diller).

    ELEKTRON: Eski Yunanistan'da altn gm karm sikkelere verilen ad.

    EMBOLE: Roma mparatorluu'nda Msr'dan her yl dzenli olarak yaplan yllk buday ithalatna verilen ad.

    EPHEROS (Ephoroi): Sparta'da devlet denetilerine verilen ad.

    EPISTYL: Arkhitrav ya da batabann dier ad.

    ERKEN HELLADK: Erken Tun a'nda, yaklak olarak M.. 2900-2000 yllar arasnda, Yunanistan anakarasnda uygulanan seramik dnemi'ne verilen ad.

    ERKEN MNOA: Girit'te yaklak olarak M.. 3000-2000 yllar arasndaki Erken Tun a seramik dnemi'ne verilen ad.

    EQUITES: Belli bir gelire sahip olduklarndan askerliklerini svari olarak yapan atllar snfna verilen ad.

    EXCUBITOR: Roma mparatorluu'nda saray muhafzlarna verilen ad
    FEODUS: Roma mparatorluu'nda tabilik anlamasna verilen ad.

    FBULA: Daha ziyade kemikten yaplm ziynet eyalarna verilen ad.

    FLSTÎLER: M.. XIII. ve XII. yzyllarda Anadolu ve Ege'den gelip Msr ve Levant' igal eden kavimlere verilen ad.

    FZYOKRATLAR: Fransz filozoflarndan ve resmi grevlilerinden oluan gruba verilen ad. Bu grup XVIII. yzyln ortasnda ynetimin rasyonellemesinde ve devletin glendirilmesinde nemli bir rol oynamlardr. En nde gelen temsilcisi olan Franois Quesay, eksiksiz bir ekonomi sistemi kurmutur. Bu sisteme gre, in Ekonomik Teorisi uyarnca, btn servet topraktan gelir.

    FOEDERATI (Gentili): Roma mparatorluu snrlar iine yerletirildikten sonra orduya kabul edilen paral barbar askerlere verilen ad.

    FONEM: Bir dilde anlam ayrl yaratan en kk ses birimine verilen ad.

    FONETK BENZEME: Kullanmda ya da kkeninde birbirine benzeyen seslere verilen ad.

    FORUM: Romallarda kentin ekirdeini oluturan pazar yerine verilen ad. Hellen agoralarnda olduu gibi Roma forumlarnda da kamusal ve dinsel yaplar yer alrd.

    FRZ: Bir erit gibi uzunlamasna gelien bezemelere verlen ad.
    GE MNOA: Girit'te yaklak olarak M.. 1650 ile M.. 1450 yllar arasndaki 'Seramik Dnemi'ne verilen ad. Bu dnemde Girit Adas Yunanllarn egemenlii altna girmitir.

    GENS: Roma'nn krallk dneminde, 'Populus Romanus'u meydana getiren en kk birlik olan klan'lara verilen ad.

    GERUSIA: Sparta'da otuz kiiden oluan yallar danma meclisine verilen ad.

    GMNOSOFST: Yunanllar tarafndan 'plak filozoflar' anlamnda Hindistanl ya da Etiyopl kutsak kiilere verilen ad.

    GNOSTK: Sradan mminlerin inand dinin arkasnda, daha yksek olan, sadece 'bilenlerin' (=Yun. gn) ulaabilecei baka bir isim katmannn bulunduunu savunan Hristiyan ve Yahudi tarikatlarna verilen ad.

    GRANLASYON: Toplu ine ba byklndeki madeni tanelerin stlarak yan yana yaptrlmasyla oluturulan bir bezeme trdr.

    GRFON (ng. Griffin): Yars aslan, yars kartal olarak betimlenmi mitolojik yaratklara verilen ad.

    GYMNASION: Eski Yunanistan'da genlerin bedensel ve dnsel ynde eitim grdkleri binalara verilen ad.

    GYNAIKONITIS: Hellen evlerinde sadece kadnlar iin ayrlm blme verilen ad.
    HARAPPA: Harappa ya da 'Mohenjo Daro' ad, Kuzey Hindistan'da yaklak olarak M.. 2500 ylndan, byk bir olaslkla kuzeyden gelen istilac Ariler tarafndan ykld M.. 1700 ylna kadar gelien Eskia uygarl iin kullanlmaktadr. Bu uygarln yazs henz deifre edilememitir. Fakat, bugn Gney Hindistan'da egemen olan ve Bat Pakistan'da tecrit edilmi kk alanlarda hl konuulan Dravid dil ailesine bal olmas kuvvetle muhtemeldir.

    HASDM: branice 'hasid' (=dindar) kelimesinden tretilmi olan bu szck, iki Yahudi hareketini nitelemek iin kullanlmaktadr: Bunlardan birincisi, M.. 300 ile 175 yllar arasnda Selevkoslar tarafndan yrtlen Yahudileri Helenletirme giriimlerine direni hareketi; ikincisi ise, M.S. XVIII. yzylda Talmudcu Yahudilie kar ortaya kan Mesihi tepkicilik akmdr.

    HEILOT (Helot): Sparta'da topraa bal bir tr yar-kle (devlet klesi) snfn oluturan insanlara verilen ad. Heilot'lar M.. VIII. yzyl ortalarnda, Sparta'nn genileme dneminde Peloponnessos'un gneyinden Lakonia ve Messenia blgelerinden getirilen kle halklard ve Sparta nfusunun nemli bir ksmn oluturuyorlard.

    HELLADK: Yunanistan anakarasnda seramik dnemine verilen ad. Kabaca Girit'teki Minoa Seramik Dnemi ile ayndr.

    HELLENK: Yunanl ya da Yunanca konuan anlamnda, fakat zellikle Kuzey Yunanistan'da yeralan Teselya ile ilgili olarak kullanlan szck.

    HELLENSTK DNEM: Dou Akdeniz'in M.. IV. yzylda Makedonyal kral Byk skender tarafndan fethedilmesinden, M.. I. yzylda Roma mparatoru Augustus'un eline gemesine dek sren dneme verilen ad. (M.. 330-M.. 30 yllar arasndaki dnem)

    HELLESPONT: Akdeniz ile Karadeniz'i birletiren ve Asya'y Avrupa'dan ayran anakkale Boaz'na verilen ad.

    HELIAIA: Solon'un Eski Yunan siyasal yaamna kazandrd Halk Mahkemesi kurumu.

    HELMET: Eski Yunanistan'da askerlerin balarna giydikleri kaska verilen ad.

    HERMESLK: Hermetik Metinlerin by, gizem ve felsefe gcne sahip olduuna duyulan inan. Hermesi hareket Ge Antika'da ve daha sonra Rnesans'ta mevcut olmutur.

    HERMETK METNLER: Gizem, by ve felsefe ile ilgilibelgelerden oluan klliyata verilen isim. lk kez byk bir olaslkla Demotik lehede M.. I. binyln ikinci yarsnda yazlm olan bu metinler Tanr Toth-Hermes'e mal edilmektedir. Daha sonra Hermesilik iin ok nemli olmutur.

    HEROON: Tanrlatrlarak bir kahraman (heros) olarak kabul edilmi kiilerin ldklerinde onurlarna ina edilen yaplara verilen ad.

    HIERON: nsanlarca kutsal kabul edilen alan, tapnak ya da kutsal yerlere verilen ad.

    HIPPEIS: Solan zamannda Atina kent devletinde svari snfna dahil yurttalara verilen ad.

    HNT-AVRUPA: Baska, Fince ve Macarca hari, btn Avrupa, ran ve Kuzey Hindistan dillerinin dahil olduu dil ailesine verilen ad.

    HYERATK: M.. 2500 yl civarnda, hiyerogliften aamal olarak doan Msr yazsna verilen ad. Hiyeroglifteki formel resim yazsn, ayn ilkelere dayanan yuvarlak hatl bir yazya dntrmtr.

    HYEROGLF: lk kez M.. 4 bin ylnn sonunda yazld belgelenen Msr yazsna verilen ad. Harfler, ift harfler, l harfler ile szcn anlamnn dahil olduu kategoriyi iaret eden 'belirte'lerden olumaktayd.

    HOPLIT: Eski Yunan ve Makedon ordusunda ar piyade snfna verilen ad.

    HYK (ng. Mound): Dzlk ovalar ve platolarda grlen, tepe biiminde ancak insan eliyle yaplm, kltrel katmanlardan oluan yerleim alanlarna verilen ad. nsanlarn ayn blgede yzyllar hatta binyllar boyunca yerlemeleri ve yaamalar sonucunda, yukarda bahsettiimiz corafi alanlarda kolayca farkedilebilecek yksekliklere ularlar. rnein Anadolu'da bulunan Gavurtepe, Asartepe, Hisartepe, atalhyk, Kltepe bu hyklerden sadece bir kadr.

    HYMNOS: Eski Yunanistan'da dinsel ierikli iirlere verilen ad.

    IMMORTAL: Krallar korumakla grevli seme Pers birliklerine verilen ad.

    IMPERIUM: Roma'da, krallarn sahip olduu yrtme yetkisine verilen ad.

    DEOGRAM: Bir fikri ifade etmek iin harf yerine kullanlan ekillere verilen ad.

    NSTU: Birincil konteksti bozulmakszn gnmze kadar gelebilmi buluntulara verilen ad. Bir arkeolojik kazda, bir buluntu bin yl nce brakld yerde ele geirilebilirse, bu buluntudan ok nemli bilgiler edinebiliriz.

    ON DZEN: Anadolu'daki tapnaklarda en sk kullanlan dzene verilen ad. Stunlar profilli kaideler zerinde ykselir ve Dor Dzeni'ne oranla daha ince yapldr. nce bir silmeyle ayrlan derin stun yivleri yirmi drt tanedir. Stun balklar basktr. Sa ve sol yznde (bazen drt yzde de) birer volt yani ko boynuzu ile sonulanr. Voltler on Dzeni'nin tantc zelliidir.

    ONLAR: Yunanistan'n orta ve kuzey kesimlerinde yaayan ve Dor fetihlerini yol olmadan atlatan halka verilen ad. onlarn bir blm Anadolu'nun bat sahillerine g etmitir. En nl devletleri Atina'yd.
    KALKOLTK A: Bakrta a'na verilen ad. Khalkos=Bakr ve Lithos=Ta szcklerinden tretilmitir. Anadolu'da daha ok M.. VI bin yln ilk yars ile M.. IV bin yln sonlar arasna tarihlenir.

    KARANLIK ALAR (Yunan): Yunan tarihinin, M.. XII. yzylda Miken saraylarnn yklmasndan sonraki ve VIII. yzylda Arkaik Yunanistan'n domasndan nceki dnemine verilen ad.

    KARANLIK ALAR (Hristiyan): Genel olarak Bat Roma mparatorluu'nun M.S. V. yzylda yklmasndan sonra ve IX. ya da X. yzylda balad kabul edilen Ortaa'dan nceki dnemine verilen ad.

    KARUM: Asurlularda byk ticaret merkezlerine ve limanlara verilen ad.

    KATAGOGION: Eski Yunanistan'da Epidauros ve Delphoi gibi birka yerde rastlanlan konuk evlerine verilen ad. Bu evlerde ya konuklar ya da Epidauros'ta olduu gibi iyilemeye gelen hastalar barnrd.

    KATARZM (Albigensilik): Bu isim, Yunanca 'saf-katksz' anlamna gelen 'Kathar' sznden gelmektedir. Ortaa Avrupa'snda Manici sapkn bir gruba verilen addr. lk defa IX. yzylda, Bulgaristan'da grld kaydedilmitir. En nl merkez, XII. yzylda Languedoc'ta (Gney Fransa)'dayd.

    KERAMK (Seramik): Erken Neolitik a'da, M.. VII. bin yln balarnda insanolunun doada rahatlkla ve bolca bulunan kilin zelliklerini kefetmesi ve bununla yapt anak-mlekler kltrel yaamda ok nemli deiikliklere yol amtr. Bu nedenle Neolitik a, Akeramik (Seramiksiz, anak-mleksiz) Neolitik a ve anak-mlekli Neolitik a olmak zere blmlere ayrlr.

    KEST (ng. Section): Arkeolojik kazlarda alan amalarn drt bir yannda oluan ukur duvarlarna verilen ad. Kesitler zellikle stratigrafinin okunmas ve anlamlandrlmasnda kullanlrlar.

    KESME TAI: Dikdtgen prizmas eklinde kesilmi ta bloklarn yatay dzlemler oluturarak dizilmesini ieren duvar rgsne verilen ad.

    KLAROS: Sparta'da dnyaya gelen her yurttaa ilenmek zere verilen toprak paras.

    KLASK ARKEOLOJ: Bu uzmanlk dal en genel anlatmla, Eski Yunan ve Latin dillerinde yazl kaytlar brakan uluslarn rettikleri materyal kltrle ilgilenir. Yunan ve Roma uygarlklarndan gnmze kalan eserleri inceler, bu uygarlklarn emsiyesi altnda yaam olan insanlarn hayatlaryla ilgili bilgiler edinmeyi amalar. rnein, Anadolu'da Efes, Afrodisyas, Priene ve Milet gibi Yunan ve Roma ehirlerinde yaplan kazlar, klasik arkeoloji kazlarna rnek oluturur.

    KLASK DNEM: Yunan tarihinde M.. V. yzyla verilen ad. Genellikle, Yunan dehasnn en byk ve en 'saf' rnlerinin grld dnem olduu savunulur.

    KLERUKHIA: Fakir Yunan yurttalarnn yaayabilmesi iin oluturulan kolonilere verilen ad.

    KOMPOZT BALIK: on balndaki volt (ko ba) ile Korinth balndaki akanthus yapraklarn kaynatran ge dnem stun bal tipine verilen ad.

    KOPT (Kpti): nceleri Msr'n yerleik halkna, daha sonra da Hristiyan Msrllara da verilen ad.

    KONTEKST: Arkeolojik buluntularn kontroll kazs srasnda, iinde kefedikleri boyutlu ortama verilen ad. Herhangi bir arkeolojik buluntunun anlamlandrlabilmesi iin kontekstinin son derece dikkatli bir ekilde kaydedilmesi gerekmektedir. Kontekst, kontroll kazlarda elde edilen buluntularn nasl ve niin kullanldklarn inceleyebilme ve anlayabilmemiz iin son derece nemlidir. rnein, mutfak olduu tahmin edilen bir odada ele geen bir metal tas ile bir mezarda ya da tapnakta bulunan ayn tr bir metal tasn anlamladrlmas tamamen farkl olacaktr.

    KORINTH DZEN: Tapnaklarda ve dier yaplarda kullanlan bir dzendir. Stunlar on Dzeni'ndekine benzer ancak balk farkldr. on Dzeni'ndeki volt yerine akanthus yapraklarnn fkrd bir kasnaa sahiptir.

    KREMASYON (ng. Cremation): Kimi kltrlerde l yakma geleneine verilen ad.

    KREPIS (Lat. Crepidoma): Eski Yunanistan ve Roma'da tapnan oturduu platformun evresindeki basamakl kesime verilen ad.

    KRYPTA: Eski Yunanistan'da yanlar evrili olduundan hibir yeri grmeyen avlulara verilen ad.

    KTISTES: Hellen kentlerinin mitolojik kurucularna verilen ad.

    KURTN: Antik Dnem sur yaplarnn burlar arasnda kalan beden duvarlarna verilen ad.

    KLT: Tapm. Deiik kltr zelliklerine sahip halklarn tapnma ve ibadet biimlerine verilen ad.

    KYKLOP DUVAR: Dzgn olmayan byk ta bloklarn, belirli bir dzen gzetilmeksizin ve har kullanmadan st ste konulmasyla oluturulan duvara verilen ad.
    LATIFUNDIUM: Devletten bamsz olan, ilkel yntemlerle ve dk verimle iletilen geni tarm alanlarna verilen ad.

    LAVAGETAS: Akha kralarnn yardmclarna verlen ad.

    LIMITANEI: Roma mparatorluu'nda savunma amacyla snr boylarna yerletirlen kyl-asker birliklerine verilen ad.

    LINEAR A YAZISI: M.. 1600'lerde Girit'te ve Yunanistan'n baka blgelerinde, Yunanca'nn yerlemesinden nce kullanlan hece yazsna verilen ad.

    LINEAR B YAZISI: M.. 1450'lerde Linner A'dan tretilen hece yazsna verilen ad. Bu yaznn Girit'e deil, Yunanistan'daki Akhalara zg bir yaz olduu anlalmtr. Zira Lineer A yazs, Girit'in baka blgelerinde bulunmasna karlk, Linear B yazs Knossos dnda grlmemitir. Oysa Yunanistan'daki Akha merkezlerinde, rnein Mykenai ve Pylos'ta ok sayda Linear B yazl tablet bulunmutur.

    LBASYON (ng. Libation): Antik kltrlerde tanrlarn erefine iki iilmesi ve bu ikinin yere dklmesi trenine verilen ad

    LOGOTHETES: Maliyenn denetlenmesinden sorumlu yneticilere verilen ad.


    MAGISTRA: Roma'nn cumhuriyet dneminde yksek devlet grevlilerine verilen ad. rnein; quaestor'lar, censor'lar, praetor'lar ve aedilis'ler gibi.

    MAGISTROS: Bizans mparatorluu'nda kullanlm bir nvan. Bu nvan tayanlara ylda 24 libre altn ile iki tren giysisi verilirdi.

    MAGNAT: Latince 'magnatus' (=sekin kii) kelimesinden gelmektedir. Szlk anlamyla, Macaristan ve Polonya'da baronlar, sarayda grevli kontesler, danmanlar vb. gibi balca saray grevlilerine verilen addr. Sonralar toprak sahibi tm soylular kapsayan bir nvan halini almtr. Burada, Bizans Saray evresinde toplanan bir tr toprak aal sistemini belirtmek iin kullanlmtr.

    MANCLK: M.S. III. yzylda, ranl din reformcusu Mani tarafndan kurulan dine verilen ad. Zerdtlkteki ikincillii daha da ileri gtrerek, btn maddi ve bedensel olan eyleri kt diye niteleyerek reddetmitir. Bu dine inananlar bir yanda kat bir cinsel oru uygulayan sekin zmre ile te yandan evlenmelerine ve dnyada kanaatkrlkla yaamalarna izin verilen sradan yelere ayrlyorlard. Manicilik M.S. VI. yzylda Hristiyanlk tarafndan ezilmitir.

    MAUSOLEION: Ant-mezar. Karya satrab Mausollos iin Halikarnassos'ta yaptrlan mezar-ant ifade eden szck. Daha sonra genel olarak tm ant-mezarlar iin kullanlmtr.

    MEGARA: Eski Yunanistan'da herbiri birka ky kapsayan ve be yreden oluan blgeye verilen ad. Daha sonra bu kyler, Megara adn tayan kentte birletiler.

    MEGARON: Dikdtgen planl, etraf surlarla evrili yaplara verilen ad. lk defa Akhalar dneminde yaplmtr.

    MNA: Eski Tun ve Demir Devri'nde Anadolu'da kullanlan, 0,49 kilograma e deer arlk lsne verilen ad.

    MNOA SERAMK DNEM: Arthur Evans'n Girit'in efsanevi kral Minos'tan trettii ve Yunanca konuanlarn geliinden nce Girit'te mevcut olan kltr ile yine Evans tarafndan saptanan seramik dnemi iin kullanlan ad.

    MONZM (Tekilik): Dnyada olan tm olaylarn tek bir neden bal olduunu savunan dnce sistemine verilen ad.

    MONOGENESIS (Tekkkencilik): nsanlarn ya da dilin tek bir kkenden trediine inanan dnce sisteminin ad. Kart okkkencilik (Poligenesis)'tir.

    MUNICIPIUM: Merkezden atanan ya da yerinde seilen bir 'magistra'nn bakanlnda kendi kendini yneten kent.

    MUR: Ta iilinde kullanlan sivri ulu oyma kalemlerine verilen ad.

    NAISKOS: Eski Yunanistan'da kk tapnaklara verilen ad.

    NAOS (Cella): Bir tapnakta klt heykelinin korunduu en kutsal mekana verilen ad.

    NEKROPOL(Mezarlk, ng. Cemetery): Eski yerleimlerde, kent dnda yeralan toplu gmtlerin bulunduu mekana verilen ad. Eski Yunanca Nekros=l ve Polis=ehir kelimelerinden olumutur.

    NEXUM: 'Patrici'lere borcunu deyemeyen 'Pleb'lerin bu nedenle dtkleri klelik durumuna verilen ad.

    N (ng. Niche): eitli amalarla yaplarn duvarlarna alm hcre ve oyuklara verilen ad.

    NYMPHAION: Eski Yunanca'da emelere verilen ad.

    OIKUMENE (Ekmen): Evren dnya anlamna gelen kelime.

    OPISTHODOMOS: Bir tapnakta genellikle tapnak hazinesinin korunduu cella'nn arkasndaki mekana verilen ad. Bunlara her tapnakta rastlanmaz.

    OPTIMATES: Roma mparatorluu'nda, 'Pleb'ler ile 'Patrici'ler arasndaki evlenme yasann kalkmasyla ortaya an yeni snfa verilen Latince ad. Bu snf eski 'Patrici' ailelerle birlikte siyasal kurumlar elinde bulunduruyordu.

    ORBIS: Latince kre, dnya anlamna gelen kelime.

    ORKHESTRA: Bir tiyatroda sahne yaps ile izleyicilerin oturduu blmn arkasnda kalan, koro iin ayrlm dans alanlarna verilen ad.

    ORTA HELLADK: Yunanistan anakarasnda yaklak olarak M.. 2000 ile M..1650 yllar arasndaki seramik dnemi'ne verilen ad.

    ORTA MNOA: Girit kltrnde, Kabaca 'Msr Orta Krallk Dnemi'ne denk den, M.. 2000 ile M.. 1650 yllar rasndaki sermaik dnemi'ne verilen ad.

    OTOKTON: Bir blgenin yerlisi anlamnda kullanlan szck
    PAGAN (Paien): Roma mparatorluu'nda, Hristiyan kart bir gr olarak, oktanrc inanca sahip kiilere verilen ad. Pagan kelimesi, Latince 'Kyl' anlamna gelen 'Paganus' kelimesinden tremitir ve bu nedenle de oktanrc Romal kylleri dile getirmek iin kullanlmtr.

    PANTEZM: Tanr'nn hereyde, ve hereyin Tanr'da olduunu savunan inanca verilen ad. Msr ve Yunan dinlerinin dnya grne yakndan benzeyen bu inan, M.S. XVII, yzylda, zellikle Spinoza'nn yaptlarnn yaymlanmasndan sonra nem kazanmtr.

    PANTEON: Bir halkn inanlarn temsil eden tm tanr ve tanralara ve bunlar biraraya getiren tapnaa verilen isim. Eski Yunanca Pan=Tm ve Theos=Tanr kelimelerinin biraraya gelmesiyle olumutur. rnein, Urartu Panteonu, Hitit Panteonu, Hurri Panteonu gibi.

    PARADOS: Bir tiyatroda sahne yaps ile izleyicilerin oturduu blmn ortasnda yeralan yan girilerden her birine verilen ad.

    PARASKENION: Hellen tiyatrosonda sahnenin iki yanndaki kanatlara verilen ad.

    PASTAS: Hellen evinde, ya da drt dikitle avluya alan, hemen hemen bir duvardan kar duvara kadar enlemesine uzanan odalara verilen ad.

    PATRICIUS (Patrikios): Roma'da asiller ve zenginler snfna verilen ad.

    PATRONICIUM: Korumaclk, patronluk.

    PATRONUS: Client'lerin koruyucusu durumunda olan patrici snfna dahil zengin Roma yurttalarna verilen ad.

    PAYE: Yapda duvar rme yntemleriyle yaplm dey tayclara verilen ad. Bunlar, kare, dikdrtgen daire ya da okgen plnl olabilir.

    PEKTORAL: eitli madenlerden yaplm gerdanlklara verilen ad.

    PELASGLAR: Yunanistan'n ilk sakinleri olduuna inanlan Anadolu kkenli halkn ad.

    PERIOIKOI: Sparta'da kentin civarnda oturan ve 'Yar Yurtta' konumunda bulunan halka verilen ad.

    PERIPTERTOS: Cellasnn evresi tek sra stun dizisiyle evrilmi tapnaklara verilen ad.

    PERISTYL: Eski Yunanistan'da stunlarla evrili avluya verilen ad.

    PHALANKS: Makedon ordusunda sarissa tayan hoplit'lerden olumu ar piyadelere verilen ad.

    PILASTR: Eski Yunanistan'da drtgen biimli ve duvara bal yarm stunlara verilen ad.

    PTOS: Antik a'da genelde arap ve zeytinya gibi sv rnlerle kuru tarm rnlerini depolamakta kullanlan byk apta kplere verilen ad

    PLEB: Roma'da avam snfn oluturan halka ve zgr kyllere verilen ad. Toplumun en kalabalk snfn plebler olutururdu.

    PLEBISCITES: Concillium Plebis'in ald kararlara verilen ad.

    POLIS (Poleis): Eski Yunanistan'da kent-devletlere verilen ad.

    PONTIFEX MAXIMUS: Roma'da barahibe verilen ad.

    POPULARES: Roma'da yeterli mal varlna sahip olmayan halk snfna verilen ad.

    POPULUS ROMANUS: Krallk dneminde yurttalk haklarndan yararlanan tm Roma halk.

    POSSESSORIS: Bir maln kullanm hakkn, sahibi olsun ya da olmasn elinde bulunduran kii.

    POSTAMENT: Roma mimarlnda, stun kaidesinin altnda yeralan ykseke bir prizma biimindeki altla verilen ad.

    POTESTAS: Tribunuslerin elinde bulunan zor kullanma yetkisi.

    PRAEFECTURA: Roma mparatorluu'nda, eyaletler (=dioceese)den oluan en byk ynetim birimlerine verilen ad.

    PRAEFECTUS PRAETORIA: Roma'da imparatora bal eyalet valilerine verilen ad. Bunlar kendi blgelerinde ayn zamanda 'mparator Vekili' nvanna da sahiptiler.

    PRAESIDIALIS: Roma'da bakan ya da ynetici olan kiiler iin kullanlan nvan.

    PRAETOR: Roma'da yarg ilerine bakan, ayn zamanda iktidar kullanma yetkisine sahip magistralara verilen ad.

    PRETON: Tapnaklarda bulunan evresel stun dizilerine verilen ad.

    PRINCIPATUS: Tek kiiye dayal Roma bakanlk sistemine verilen ad.

    PROCONSUL: Roma mparatorluu'nda eyalet valilerine verilen ad.

    PROLETARII: Roma'da herhangi bir mal varlna sahip olmadklarndan centuria rgtlenmesinden dlanm en yoksul kesim. Bunlar yalnzca oluk-ocuk (=proles) rettkleri iin bu adla anlmlardr.

    PRONAOS: Bir tapnakta genellikle douda yeralan ve cella'ya (naos) geit veren n odaya verilen ad. Dier bir deyile, cellann nnde, anta duvarlarnn arasnda kalan blmn ad.

    PROPYLON (Propylaia): Yunan ve Roma mimarisinde antsal kaplara verilen ad.

    PROSKENION: Bir tiyatroda sahne yapsnn cavea'ya doru ileriye tat blm. Klasik Dnem sonrasnda sahne ilevi grmtr.

    PROSTAS EV: Priene'de rneklerine rastland gibi, nnde stun dizisi bulunan evlere verilen ad.

    PROSTYLE: nnde stun dizisi bulunan yaplara verilen ad.

    PROTO-YUNAN(CA): Yunanca ve Yunanllarn atas olduu varsaylan, fakat belgelenmemi dil ve halka verilen ad.

    PROVINCIA. talya Yarmadas dnda fethedilmi topraklarn ynetimi iin saptanm birim, bir tr eyalete verilen ad.

    PRYTANEION: Ocanda srekli ate yanan, sekin yabanclarn, yabanc lkelerden gelen elilerin, savata ya da Hellenler aras oyunlarda kazandklar baarlarla halkn vgsn toplayan yurttalarn arlandklar yaplara verilen ad. Koloni kuracak kiiler, yanlarna bu ocakta yaktklar odunlar alrlar ve gittikleri denizar lkede yeni bir prytaneion kurarlard.

    PSEFISMATA: Ekklesia kararlarna verilen ad.

    PUTTINI: Sanatsal tasvirlerdeki kk erkek ocuklara verilen ad
    RELIK: Din byklerinden ya da azizlerden kalan kutsal eyalar ve kutsal emanetler iin kullanlm szck.

    RES PUBLICA: Latince kelime anlam 'kamuya ait' demektir. Roma'da ise 'Cumhuriyet' anlamyla kullanlmtr.

    RESM YAZISI (Hiyeroglif): fade edilen nesnenin resminin ya da dorudan iaretinin yapld yaz sistemine verilen ad.

    REVAK: Bir yapnn nnde yeralan, bir uzun kenaryla yapya bitiik, dier uzun kenar boyunca stunlarn tad bir kemer dizisiyle da alan, st tonoz, kubbe ya da atyla rtl n ak mekanlara verilen ad.

    RHAPSODES: Ellerindeki deneklerle kenten kente dolaarak kahramanlk trkleri okuyan insanlara verilen ad.

    RHETORIK: Eski Yunanistan'da hitabet sanat. Kimi zengin ve asil ailelerin ocuklarna, o dnemin nl hatipleri rhetorik dersi verirlerdi
    QUAESTOR: Roma'nn cumhuriyet dneminde hazine yneticilerine verilen ad. mparatorluk dneminde ise dorudan imparatora bal memur durumundayken Constantinus zamannda mhrdar grevini stlenmilerdir.

    SARISSA: Sparta ordusunda kullanlan ve boyu 5 metreden uzun mzraklara verilen ad.

    SATRAPLIK: Perslerin igal ettii topraklarda yerel halktan gvenilir kiileri baa getirerek uygulad ynetim ekline verilen ad.

    SCHOLA (Skhola): Roma'da saray muhafz birliklerine verilen ad.

    SCHOLARIUS: Schola'larda grev yapan askerlere verilen ad.

    SECESSIO: Roma'nn cumhuriyet dneminde, M.. 494-287 yllar arasnda, Pleblerin Patricilere kar be kez bavurduklar ayaklanmalara verilen ad. Bu ayaklanmalarn nedeni, Pleblerin Roma'dan ayrlp baka bir kent kurma istekleriydi.

    SELEVKOSLAR: Byk skender'in generallerinden Selevkos tarafndan Suriye ve Mezopotamya'da kurulan hanedann ad.

    SEMANTK: 'Anlamla ilgili anlamsal' manasnda szck

    SENATUS (Senato): Roma'da kraln danma meclisine verilen ad.

    SERAMK DNEM: Arkeologlar tarafndan anak-mlek slplarna dayanarak tarihlendirilen dnemlere verilen ad.

    SCLL KOLONLAR (=Coloni adscriptii): Kle olarak satlmaktansa, kendisine verilen topra terk etmemek kouluyla o topraklara yerletirilen barbarlara verilen ad.

    SOLIDUS: Roma'da kullanlm altn paralara verilen ad.

    SPHENDONE: Stadion'unyarm daire biimli arka blmne verilen ad.

    STADION: 1. Yaklak olarak 180 metreye denk olan uzunluk ls. 2. Bu mesafede yaplan kou. 3. Kou ve dier atletizm yarmalarnn yapld, kademeli oturma yerlerine sahip, ince ve uzun yap.

    STEL: Genellikle yazt, bezeme ya da her ikisini de ieren ve dik bir biimde zemine yerletirilen dar levhaya verilen ad.

    STOA: Bir sokak, agora ya da baka bir yapnn yannda yeralan, st kapal, stunlu galerilere verilen ad.

    STRATEGOS: Atina ordusunda donanma komutanlarne verilen ad.

    STRATGRAF (ng. Stratigraphy): Aslen bir yerbilim szcdr. Arkeolojide ise, yerleimlerde oluan katmanlar aklamak iin kullanlr. nsanlarn ina ettikleri binalar, zerinde yaadklar yerleim tabanlar zaman iinde terkedilir, harabeye dner ve yklr. Yklan yaplarn kalntlarnn zerine yenilerinin yaplmas, yeni nesillerin gelip yaamlarn srdrmeleriyle, hyklerde grld zere, yeni katmanlar oluur. Stratigrafi, yani katmanlamann oluumu, belli noktalarda jeolojik oluumlarla paralellik gsterir. Genel bir kural olarak en alttaki tabaka, eer deprem gibi ok gl doal bir felaketle yer deitirmemi ise, en eski olandr.

    SYMMAKHIA: Perslere kar Yunanlarn tek vcut olmasn salayan birlie verilen ad.

    SYNOIKISMOS: Antik a'da bazen bir ka kent ya da ufak yerleim birimlerinin biraraya gelerek oluturduu kent-devletlere verilen ad
    TALANTON: Gm hesabyla 20 kilograma eit eski bir arlk biriminin ad.

    TA DKT (Paye): Antik a'da binalarda 'yap rme' tekniiyle yapm dey taycya verilen ad.

    TEMENOS: Eski Yunanistan'da bir duvarla evrelenmi kutsal alana verilen ad.

    TEMPLUM IN ANTIS: Pronaos'ta ante'lerin arasnda iki stunu bulunan tapnaklara verilen ad.

    TEOGON: Tanrlarn doumu ve soy ktne verilen ad.

    TETRARCHIA: Diocletianus'un M.S. 293 ylnda gerekletirdii, mparatorluk topraklarnn zellikle askeri bakmdan, iki Augustus ile iki Caesar arasnda drt paraya blnmesi esasna dayal ynetim biimi.

    THERMAE: Roma mparatorluu'nda antsal hamamlara verilen ad.

    THOLOS: Yuvarlak planl yaplara verilen ad.

    THYMELE: Antik a tiyatrolarnda sunaa verilen ad.

    TOGA: Roma vatandalarnn elbiselerine verilen ad.

    THOLOS: Mykenai ehrinde rneklerine rastladmz, Akhalara ait kubbeli mezarlara verilen ad.

    TRIBUNUS: Roma'nn Cumhuriyet dneminde halk temsilcilerine verilen ad.

    TRIBUS: Roma'nn krallk dneminde 'Populus Romanus'u oluturan kabileden herbirine verilen ad.

    TRIREM: sral Yunan kadrgasna verilen ad.

    TRUMVRLK: Roma'nn mparatorlua dnmesinin hemen ncesinde yrtlen l ynetim tarz.

    TMLS (ng. Tumulus): Hyk gibi insan yapm fakat daha dar kapsaml bir tepeciktir. Hykten farkl olarak tmls, kltrel yap katmanlarndan olumaz. Genellikle ahap ya da tatan imal edilmi bir mezar odasnn zerine byk miktarda akl ve toprak ylmasyla oluturulan bir mezar-anttr. Byk insan gc gerektirdiinden olduka pahal yaplardr. Bu nedenle de toplumun st kademesinden insanlar iin ina edildikleri sanlmaktadr. Anadolu'daki en nl tmls, Gordion'daki Frig Kral Midas'n mezardr
    UNSUR: Tanabilir eyalardan byk, mimari yaplardan kk arkeolojik oluumlara verilen ad. rnein, bir kamp ya da tandr ateinin kalntlar, bir gmt ya da bir duvar iin alan temel birer unsurdur.

    URNE: Yaklan cesetlerin kllerinin konulduu vazo eklindeki kl kaplarna verilen ad
    VANAKS: Akha krallarna verilen ad.

    VICIRAIUS: Roma'da Diocesis'lerin yneticilerine verilen ad.

    VOLT (ng. Volute): Eski Yunanistan'da stunlarn sslenmesinde kullanlan sarmal biiminde kvrmlara verilen ad.

    VOMITORIUM: zleyicilerin tiyatroya giri klarn salayan st kapal geite

    YERLEME TABANI (nd. Living Floor): Yaama taban ismi de verilebilir. Herhangi bir dnemde insanlarn zerinde etkinliklerini srdrdkleri taban seviyesidir. Bozulmam bir kontekst'te ele geen tabanlarn zerindeki buluntularn incelenmesinden, o tabann son kullanld devre ait zengin bilgiler ortaya karlabilir.

    YZEY ARATIRMASI (ng. Survey): Arkeolojik veri toplamann temel yntemlerinden birisidir. Yzey aratrmasnda geni blgeler taranabilir. Yzey aratrmas, bir grup arkeoloun, seilen bir alanda, sistematik bir ekilde yryerek topran stndeki kalntlar gzlemlemesi ve ve kaydetmesi ile gerekleir. Bu kalntlar srlm tarlalarda gze arpan seramik paralar, halen ayakta duran mimari kalntlar, ya da bir maaradaki duvar resimleri olabilir
    babey (11-03-2013),KoRaY (11-04-2013),MendereS (11-04-2013),zombix (11-04-2013) Bunu beendi

  2. #2
    zombix - ait Kullanc Resmi (Avatar)
    Engellendi
    Durumu
    evrimd

    yelik tarihi
    Oct 2013
    Mesajlar
    113
    Tecrbe Puan
    0
    Rep puan
    Tecrbe
    41.234

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

u an 1 kullanc var. (0 ye ve 1 konuk)

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Ykleme Yetkiniz Yok
  • Mesajnz Deitirme Yetkiniz Yok
  •